Uji｜Matcha và Byōdō-in, lộ trình một ngày cách Kyoto 30 phút

Trung tâm Kyoto vào mùa hoa anh đào hay mùa lá đỏ luôn đông nghịt người ở khắp nơi. Dù vậy, nếu có một ngày bạn vẫn muốn tiếp xúc với kiến trúc cổ và văn hóa Nhật Bản, Uji là nơi đáng chọn. Từ ga Kyoto đi tàu chưa đến 30 phút, nơi đây có hai di sản văn hóa thế giới là đền chùa, cùng bề dày lịch sử lâu đời với tư cách vùng trồng trà Uji.

Cách trung tâm Kyoto khoảng 30 phút, điểm đến để tránh đám đông

Thành phố Uji nằm giáp phía nam Kyoto. Theo thông tin của thành phố Uji, từ ga Kyoto đi tàu tuyến JR Nara loại Rapid mất khoảng 16 phút — không khác gì việc di chuyển trong nội thành.

Thế nhưng bầu không khí của phố xá lại khác hẳn. Tiếng nước sông Uji chảy qua trung tâm, con đường ven sông, lối vào đền thoảng hương trà. Ở đây có cảnh quan của một thành phố ven sông, hình thành theo cách khác với Kyoto bàn cờ. Ngay cả vào mùa các ngôi chùa lớn trong thành phố đông đúc, ở Uji bạn vẫn dễ có thời gian thư thả ngắm kiến trúc và vườn.

Uji có hai thành phần thuộc di sản văn hóa thế giới: chùa Byōdō-in và đền Ujigami. Cả hai được ghi danh năm 1994 như một phần của “Di tích lịch sử cố đô Kyoto”.

Di sản thế giới Byōdō-in — Hōō-dō và bảo tàng Hōshōkan

Nói đến Uji, trước hết là Byōdō-in. Theo giới thiệu của tỉnh Kyoto, nơi này vốn là biệt thự của Minamoto no Shigenobu, sau đó Fujiwara no Michinaga tiếp quản, và con trai ông là Fujiwara no Yorimichi đã cải tạo thành chùa vào năm 1052 (Eishō năm thứ 7) — đó là khởi đầu. Chánh điện thờ Phật A Di Đà với tượng phượng hoàng trên nóc về sau được gọi là Hōō-dō (Phượng Hoàng Đường).

Hōō-dō là quốc bảo. Bên trong tôn trí tượng Phật A Di Đà ngồi, tác phẩm của Jōchō — nhà điêu khắc tượng Phật tiêu biểu thời Heian. Toàn bộ khu vườn bao gồm cả hồ nước được giải thích là nỗ lực tái hiện cảnh tịnh độ cực lạc ngay tại cõi trần. Bố cục nhìn chính diện chánh điện từ bờ bên kia hồ cân đối hơn cả những gì thấy trong ảnh.

Một điểm nữa không thể bỏ qua là bảo tàng Hōshōkan trong khuôn viên. Cơ sở này mở cửa năm 2001 (Heisei năm thứ 13); theo thông tin chính thức của Byōdō-in, nơi đây lưu giữ 1 quả chuông đồng quốc bảo, 26 tượng Bồ Tát cúng dường trên mây và 1 cặp phượng hoàng. Tượng Bồ Tát trên mây có tổng cộng 52 pho, và có thể xem gần một phần tại đây. Hiện vật khai quật như ngói diềm mái thời kỳ khởi dựng, cùng hình ảnh phục dựng bằng công nghệ số cũng đáng xem.

Byōdō-in còn được biết đến qua hình ảnh trên tiền xu và tiền giấy. Theo giải thích của thành phố Uji, hình in trên mặt trước đồng 10 yên chính là Hōō-dō, còn hình dùng trên mặt sau tờ 10.000 yên lâu nay là tượng phượng hoàng của Byōdō-in. Tượng phượng hoàng được dùng trên tờ 10.000 yên có hologram phát hành năm 2004; mặt sau của tờ hiện hành từ năm 2024 đã đổi thành nhà ga Tokyo. Thử so với đồng 10 yên trong ví rồi mới đứng trước Hōō-dō, cảm nhận sẽ hơi khác đi.

Đền Ujigami và cảnh sông với cầu Uji bắc ngang

Sang bờ đông sông Uji là di sản thế giới còn lại — đền Ujigami. Theo hướng dẫn du lịch của tỉnh Kyoto, chánh điện (quốc bảo) là kiến trúc cuối thời Heian và được xem là kiến trúc đền thần cổ nhất còn tồn tại. Ba điện theo lối ikkensha nagare-zukuri xếp cạnh nhau, hai điện trái phải lớn hơn và điện giữa nhỏ hơn. Bai-den (quốc bảo) được cho là di cấu của ly cung Uji, lưu giữ dáng dấp kiến trúc nhà ở kiểu shinden-zukuri.

Khuôn viên không rộng và cũng không phô trương. Dù vậy, đứng trước công trình gỗ đã trụ lại cùng một chỗ suốt bao đời, ta cảm nhận được sự tĩnh lặng khác về chất so với Byōdō-in. Người ta nói rằng cho đến năm 1868, đền này và đền Uji ven sông (hạ xã) vốn là một, đồng thời từng là đền hộ trì của Byōdō-in.

Nối hai bờ là cầu Uji. Theo thành phố Uji, đây là cây cầu cổ tương truyền do tăng Dōtō ở Nara bắc năm 646; cầu hiện nay được xây lại năm 1996. Phần nhô ra phía thượng nguồn gọi là “Sannoma” được cho là nơi Toyotomi Hideyoshi múc nước pha trà. Cảnh sông Uji nhìn từ trên cầu chính là bộ khung của thành phố này.

Chương cuối Truyện Genji, sân khấu của “Uji jūjō”

Uji cũng là vùng đất gắn bó với “Truyện Genji”. Theo diễn giải của thành phố Uji, Murasaki Shikibu viết “Truyện Genji” vào giữa thời Heian, khoảng năm 1000. Trong tổng số 54 quyển, mười quyển cuối lấy Uji làm bối cảnh chính, nên được gọi là “Uji jūjō” (Mười quyển Uji).

Khác hẳn câu chuyện hoa lệ của Hikaru Genji, đây là câu chuyện lặng lẽ và buồn bã đan dệt bởi hai người đàn ông Kaoru và Nioumiya, cùng những người con gái Ōigimi, Nakanokimi và Ukifune. Bắt đầu bằng “Hashihime” và kết thúc ở “Yume no Ukihashi”. Cảnh sông Uji phủ sương được xem là bối cảnh không thể thiếu của chương kết này.

Với ai muốn hiểu bối cảnh câu chuyện, Bảo tàng Truyện Genji thành phố Uji là lựa chọn phù hợp. Nơi đây trưng bày xe bò và đồ dùng phục dựng nguyên kích thước, mô hình thu nhỏ Rokujō-in — dinh thự của Hikaru Genji, đồng thời chiếu các tác phẩm phim. Đi bộ khoảng 8 phút từ ga Keihan Uji, khoảng 15 phút từ ga JR Uji. Trong thành phố còn rải rác các di tích và đài kỷ niệm liên quan đến Uji jūjō.

Lịch sử trà Uji và thời gian thưởng matcha

Về khởi nguồn của trà Uji, thành phố Uji giải thích rằng tương truyền Myōe — người nhận hạt trà từ Eisai vào đầu thời Kamakura — đã đưa vào Uji. Tuy nhiên, ghi chép thời Nam Bắc Triều lại xếp trà Toganoo ở Kyoto là hạng nhất; trà Uji chỉ được công nhận là trà hạng cao nhất từ giữa thời Muromachi trở đi.

Điều khiến Uji trở thành vùng matcha một cách quyết định là sự xuất hiện của kỹ thuật che phủ (oishita saibai). Theo tài liệu của tỉnh Kyoto, đây là cách phủ vườn trà bằng lau sậy và rơm vào đầu hè để chắn nắng, giúp búp non phát triển mềm mại; các nghệ nhân trà ở Uji đã nghĩ ra vào cuối thời Muromachi. Kỹ thuật này sinh ra loại matcha đậm vị umami và có màu xanh sẫm. “Bảy vườn trà danh tiếng của Uji” mà Ashikaga Yoshimitsu cho lập cũng thuộc thời kỳ này.

Trên dòng tiếp nối của lịch sử đó mới có các quán trà và món ngọt matcha của Uji hôm nay. Trên phố Omotesandō của Byōdō-in chạy từ trước cổng chùa về phía cầu Uji, các hiệu trà lâu đời, quán trà phục vụ matcha, tiệm bánh matcha, quán udon và nhà hàng kiểu Kyoto nối nhau san sát. Đi bộ tới được từ cả ga JR Uji lẫn ga Keihan Uji. Đây là con phố nhiều người tìm đến vì món ngọt matcha, nhưng thời gian tự chọn lá trà trước cửa hiệu trà cũng là cách tận hưởng riêng có ở Uji.

Di chuyển và cách sắp xếp một ngày

Điều cần lưu ý ở Uji là có hai “ga Uji”: ga Uji của tuyến JR Nara và ga Uji của tuyến Keihan Uji. Tên giống nhau nhưng vị trí khác, nằm ở hai bên tây và đông của sông Uji. Khi quyết định chuyến tàu về, hãy chắc chắn mình đang nói đến ga Uji nào.

Nếu đi từ ga Kyoto, tuyến JR Nara là đơn giản nhất. Thông tin của thành phố Uji cho biết tàu Rapid mất khoảng 16 phút, và tàu Miyakoji Rapid cũng dừng ở ga Uji. Từ phía Osaka hoặc khu Sanjō・Gion-Shijō của Kyoto thì tàu Keihan tiện hơn: đi tuyến Keihan chính đến ga Chūshojima rồi chuyển sang tuyến Uji. Từ Sanjō・Gion-Shijō qua Chūshojima mất khoảng 30 phút.

Về cự ly đi bộ, thành phố Uji cho biết từ ga JR Uji đến cầu Uji mất 10 phút, còn từ ga Keihan Uji thì rất gần. Đến Byōdō-in, hướng dẫn chính thức ghi khoảng 10 phút đi bộ từ ga Uji.

Một lộ trình tham khảo: từ ga JR Uji đi qua phố Omotesandō vào Byōdō-in, xem Hōō-dō và Hōshōkan rồi qua cầu Uji, đi bộ tới đền Uji・đền Ujigami và Bảo tàng Truyện Genji, lúc về lên tàu ở ga Keihan Uji. Thời gian tham khảo: xem kỹ Byōdō-in khoảng 4 tiếng; nếu thêm nghỉ tại quán trà và Bảo tàng Truyện Genji thì khoảng 5–6 tiếng. Rời ga Kyoto vào buổi sáng thì chiều tối đã về lại nội thành.

Khi bạn hơi mệt vì đám đông trong nội thành Kyoto, hoặc khi lịch trình còn dư một ngày — Uji chính là điểm đến vừa vặn để dùng ngày đó một cách yên tĩnh.

※Thông tin trong bài viết này tính đến tháng 8 năm 2026. Giờ tham quan, phí tham quan và tình trạng hoạt động của cửa hàng có thể thay đổi. Vui lòng kiểm tra thông tin chính thức của từng cơ sở trước khi khởi hành.